Fundusze Europejskie
Przedsiębiorcy
Wsparcie finansowe dla OZE i branży energetycznej
2013-07-26    |   tagi: dotacje na OZE, budżet 2014-2020
Kończący się okres programowania 2007-2013 nie daje zbyt wielu szans na dofinansowanie unijne lub krajowe, ale warto już teraz pomyśleć o przygotowaniu planowanych inwestycji do przyszłych konkursów dotacyjnych.

Inwestycje w sektorze energetyki są w szczególny sposób narażone na ryzyko, głównie z uwagi na poniesienie znacznych nakładów inwestycyjnych w fazie budowy a maksymalne korzyści wynikające z eksploatacji instalacji są znacznie rozłożone w czasie. Zrealizowanie projektu inwestycyjnego  związane jest przede wszystkim ze złożonym procesem projektowania, jak i również długotrwałymi procedurami administracyjnymi m.in. uzyskanie pozwolenia na budowę, pozytywnej oceny projektu w zakresie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Faza eksploatacji takich instalacji jest również obarczona szeregiem czynników powodujących możliwość wystąpienia ryzyka poprzez obniżenie efektywności zamierzenia czy też niepowodzenia projektu jako całości. Tak więc czynnikiem, który będzie zdecydowanie kształtował rozwój branży będzie struktura kosztów inwestycyjnych. Możliwości pozyskania dodatkowego wsparcia w postaci dotacji czy pożyczki preferencyjnej zdecydowanie poprawia rentowność nowych inwestycji.

Kończący się okres programowania 2007-2013 nie daje zbyt wielu szans na dofinansowanie unijne lub krajowe ale warto już teraz pomyśleć o przygotowaniu planowanych inwestycji do przyszłych konkursów dotacyjnych.

Kolejny okres programowania 2014-2020 to dalsze wzmocnienie znaczenia wskaźnika efektywności ekonomicznej, który również docelowo wyznaczy nowe kierunki wsparcia dotacyjnego. Efektywność ekonomiczna poszczególnych technologii energetycznych, dla warunków uśrednionych dla całej UE, została przedstawiona w dokumencie Komisji Europejskiej: źródła energii, koszty produkcji i eksploatacji technologii wytwarzania energii elektrycznej, produkcji ciepła i transportu. Stanowi on załącznik do Drugiego strategicznego przeglądu sytuacji energetycznej (Second Strategic Energy Review), w ramach tzw. planu działań na rzecz bezpieczeństwa energetycznego i solidarności energetycznej UE44. Dokonano w nim porównania kosztów i wydajności różnych technologii wytwarzania energii, łącznie z systemami energetyki odnawialnej, z punktu widzenia ekonomiki. Technologie zostały podzielone na systemy elektroenergetyczne, ciepłownicze i transportowe. Główną strategią europejską jest Europa efektywnie korzystająca z zasobów. W tym dokumencie założono, że UE będzie dążyć do uniezależnienia naszego wzrostu gospodarczego od wykorzystania zasobów i energii, do ograniczenia emisji CO2, zwiększenia konkurencyjności oraz działań na rzecz większego bezpieczeństwa energetycznego. Założone cele i strategie polityczne będą realizowane w ramach zatwierdzonych przez państwa członkowskie programach pomocowych. Ich struktura tematyczna interwencji jak również rodzaj funduszu jest obecnie przedmiotem prac i zostanie określona w ramach Wspólnych Ram Strategicznych i przyjętych Umów Partnerskich.

Planowane programy pomocowe będą tworzone zgodnie z zasadą:

•    Programy podzielone są na osie priorytetowe.
•    Oś priorytetowa obowiązkowo jednofunduszowa (nawet w przypadku wielofunduszowego programu).
•    Cross-financing EFRR-EFS w granicach 5% wsparcia UE na poziomie osi priorytetowej.
•    Dla każdej osi priorytetowej należy przypisać kategorie interwencji i ustanowić wskaźniki finansowe, wskaźniki produktu i rezultatu. Wspólne wskaźniki określone w rozporządzeniach funduszowych.
•    Określenie kamieni milowych i celów do osiągnięcia w ramach priorytetów programowych na rok 2016, 2018 i 2022.

Dodatkowo na początku okresu programowania odkładana jest rezerwa wykonania na poziomie 5% (wyłączając EWT) dla każdego funduszu WRS, każdego państwa członkowskiego, każdej kategorii regionu, przyznawana po ocenie wykonania w 2019 r.

Innym dokumentem strategicznym stanowiącym wyznacznik do podejmowanych działań w nowym okresie programowania jest Europa 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu (Komunikat KE 3.3.2010). W tym dokumencie zawarto kierunki działań strategicznych, do których należy:
•    rozwój inteligentny: rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji;
•    rozwój zrównoważony: wspieranie gospodarki efektywniej korzystającej z zasobów, bardziej przyjaznej środowisku i bardziej konkurencyjnej;
•    rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu: wspieranie gospodarki o wysokim poziomie, zapewniającej spójność społeczną i terytorialną.

Realizacja zrównoważonego rozwoju gospodarki będzie możliwa poprzez wsparcie zmian w kierunku gospodarki niskoemisyjnej, efektywnie korzystającej z zasobów środowiska oraz dążenie do wyeliminowania zależności wzrostu gospodarczego od degradacji środowiska przyrodniczego. Uwarunkowaniami, które należy uwzględnić przy formułowaniu obszarów wsparcia są: ograniczenia zasobów energetycznych, w tym uzależnienie od węgla, uwarunkowania klimatyczno-geograficzne rozwoju odnawialnych źródeł energii, stan techniczny sieci energetycznych, zaostrzenia regulacji klimatycznych oraz jakość powietrza.

Obecnie na szczeblu ministerialnym trwają prace nad kształtem polityki finansowej wspierającej branżę energetyczną w tym OZE w ramach nowego okresu programowania 2014-2020. Przykładowo na poziomie tworzenia Regionalnych Programów Operacyjnych Ministerstwo Rozwoju Regionalnego zleciło przygotowanie raportu, którego wnioski mogą zdecydować o charakterze dotacji dla branży w poszczególnych regionach Polski w latach 2014-2020. Między innymi raport "Określenie potencjału energetycznego regionów Polski w zakresie odnawialnych źródeł energii - wnioski dla Regionalnych Programów Operacyjnych na przyszły okres programowania 2014-2020", który przygotował Instytut Energetyki Odnawialnej, jest oceną dotychczasowych efektów programów dotacji dla OZE przyznanych poszczególnym województwom w unijnej perspektywie budżetowej na lata 2007-2013. Głównym założeniem dokumentu jest rekomendacja, co do kierunków finansowania OZE w ramach poszczególnych Regionalnych Programów Operacyjnych w kolejnym budżecie UE.

Z punktu widzenia wnioskodawcy/inwestora zamierzającego skorzystać z dotacji w nowym okresie programowania ważne jest szybkie poznanie kryteriów wejścia do poszczególnych programów.

Równolegle trwają prace nad wdrożeniem krajowych strategii wsparcia branży energetycznej środkami krajowymi. W ramach Strategii działania Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na lata 2013-2016 z perspektywą do 2020 r., obszar tematyczny - Ochrona atmosfery ujęto w następujących programach priorytetowych:
•    Program dla przedsięwzięć w zakresie odnawialnych źródeł energii i obiektów wysokosprawnej kogeneracji
•    Współfinansowanie opracowania programów ochrony powietrza i planów działania
•    System zielonych inwestycji (GIS - Green Investment Scheme)
•    Efektywne wykorzystanie energii
•    Współfinansowanie IX osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko -infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna
•    Inteligentne sieci energetyczne
•    Likwidacja niskiej emisji wspierająca wzrost efektywności energetycznej i rozwój rozproszonych odnawialnych źródeł energii.
•    Energetyczne wykorzystanie zasobów geotermalnych

W ramach tego obszaru tematycznego wspierane będą głównie zadania związane z przeciwdziałaniem zmianom klimatu, w tym ze zmniejszeniem emisji gazów cieplarnianych oraz poprawą jakości powietrza. Redukcja emisji gazów cieplarnianych związana jest między innymi z realizacją zadań polegających na zwiększeniu efektywności wykorzystania energii oraz wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rozważa uruchomienie od 2014 roku pożyczek dla tzw. prosumentów na mikroinstalacje energetyczne OZE do 40kWe.
Ponadto w NFOŚiGW realizowane są działania związane z wzrostem efektywności energetycznej ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (obszar programowy: Efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii).

Zakłada się, że trend finansowania ochrony środowiska po roku 2016 zostanie utrzymany, ale decydujące są ostateczne rozwiązania prawne (np. Polityka Ekologiczna Państwa, Prawo Wodne, Ustawa OZE  itp.) oraz rola NFOŚiGW w systemie wdrażania nowej perspektywy finansowej UE. NFOŚiGW w ramach własnych programów przewiduje znaczące zwiększenie udziału finansowania zwrotnego w stosunku do bezzwrotnego (w roku 2016 w stosunku 65/35). Jako docelowy, rekomendowany poziom udziału w roku 2020 - 80/20 (przekształcanie się w fundusz rewolwingowy). Zakładany poziom udziału finansowania zwrotnego może ulec zmianie w sytuacji niekorzystnych uwarunkowań w sektorze finansów publicznych, ograniczających możliwości jego zadłużania. Jednocześnie zakłada się, że pomoc bezzwrotna będzie udzielana, co do zasady, jako wsparcie ukierunkowane na pozyskanie zewnętrznych źródeł finansowania (np. dopłaty do oprocentowania kredytów bankowych lub do wykupu obligacji) lub jako element zachęty do podejmowania inwestycji proekologicznych (umorzenia).

Lesław Janowicz menedżer ds. środowiskowych i OZE, PNO Consultants

 

Podziel się na: WykopFacebookBlipSledzikFlakerTwitter